Bizimlə əlaqə

Azərbaycan

Azərbaycanın enerji sektorunda islahatlar gələcək inkişafın katalizatoru kimi

Paylaş:

Nəşr

on

Razılaşdığınız şəkildə məzmun təmin etmək və sizin haqqınızda anlayışımızı yaxşılaşdırmaq üçün qeydiyyatınızı istifadə edirik. İstənilən vaxt abunəlikdən çıxa bilərsiniz.

Hazırda enerji resursları iqtisadi artımın, siyasi və sosial sabitliyin əsas amillərindən biridir. Enerji təchizatının şaxələndirilməsi, enerji ilə zəngin regionlara çıxışın təmin edilməsi, eləcə də enerji resurslarının qlobal enerji bazarlarına təhlükəsiz ixracının təmin edilməsi enerji istehsalçıları və istehlakçılarının ən mühüm məqsədlərindən biridir, yazır Şahmar Hacıyev.

Bu məqsədlə enerji resursları həm də Azərbaycan Respublikasının iqtisadi inkişafı və sosial sabitliyi üçün müəyyənedici amildir. Enerji gəlirləri ölkənin ictimai-siyasi və iqtisadi yüksəlişində həlledici rol oynamışdır. Xam neft və təbii qaz ixracından əldə edilən külli miqdarda gəlirlərdən istifadə edərək ölkə iqtisadiyyatın digər sahələrini inkişaf etdirdi, ən əsası isə enerji gəlirlərini insan kapitalına yatırdı.

COVID-19 epidemiyası və Ukrayna ilə Rusiya arasında davam edən müharibə qlobal enerji sektoruna da zərər vurdu. Ola bilsin ki, Azərbaycan iqtisadiyyatı həm də enerji resursları ticarətindən əldə edilən gəlirlər üzərində qurulub, ona görə də enerji gəlirlərinin bölüşdürülməsinin səmərəliliyi, makroiqtisadi inkişaf və iqtisadi sabitlik daim gündəmdədir. Məsələn, 5.6-ci ildə Azərbaycanda real ÜDM 2021% artıb. Neft və qaz ixracı kimi ümumi ticarətdə xüsusi çəkisi 87.78%-ə yaxın, enerji gəlirlərinin ÜDM-də payı isə 35%-ə bərabər olmuşdur. Həmçinin, görə İqtisadiyyat nazirinə Mikayıl Cabbarov- “Sənaye potensialından səmərəli istifadə olunması nəticəsində 20.8-ci ilin ilk iki ayında qeyri-neft-qaz sənayesində sənaye məhsullarının istehsalı ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 2022 faiz artıb”.

Bu günə kimi Azərbaycanın enerji siyasəti enerji sektorunun modernləşdirilməsinə, siyasət alətlərinin və tənzimləyici bazanın sürətlə dəyişən enerji bazarına uyğunlaşdırılmasına yönəlib. Bu baxımdan Azərbaycanın enerji strategiyasının əsas məqsədi enerji sektorunu optimallaşdırmaq və etibarlı enerji təchizatı sistemini təmin etməkdir. Vurğulamaq lazımdır ki, qlobal enerji bazarlarında baş verən hadisələr, əsasən də Avropanın karbonsizləşdirmə səyində təbii qazın gələcəyi Azərbaycanın tərəfdaşları ilə enerji əlaqələrinə təsir edəcək.

Maraqlıdır ki, Azərbaycan artıq ölkədə neft məhsullarının təchizatının təhlükəsizliyini və keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq üçün öz enerji sistemində islahatlara başlayıb. İndi əsas investisiyalardan biri Bakının əsas neft emalı zavodu olan Heydər Əliyev adına Bakı Neft Emalı Zavodunun modernləşdirilməsi və yenidən qurulması işlərinə qoyulur. The emalı zavodu Azərbaycan xam neftinin 21 çeşidindən 24-ni və 15 müxtəlif neft məhsulunu, o cümlədən avtomobil benzini, aviasiya kerosini, dizel yanacağı, mazut, neft koksu və s. emal edir. Neft məhsullarına tələbatın artımı əsasən ölkənin tikinti və nəqliyyat sektorunda artımla şərtlənir. Buna görə də modernləşmə emalı zavodu Zavodun istehsal gücünü ildə 6 milyon tondan 7.5 milyon tona çatdırmaq, həmçinin artan tələbatı ödəmək, Avro 5 keyfiyyətli avtomobil nəqliyyatı yanacaqları istehsal etmək, ixrac potensialını artırmaq və bununla əlaqədar ətraf mühitin çirklənməsini azaltmaq məqsədi daşıyır. Neft məhsullarının keyfiyyətinin yüksəldilməsi həm istehsal, həm də tələb baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir, çünki bu, ölkədə tədarükün təhlükəsizliyini təmin edir.

Azərbaycanın enerji islahatlarının əsas elementlərindən biri də yaşıl enerjinin inkişafıdır. Son illərdə ölkədə yaşıl enerji zonalarının yaradılması və tədricən dekarbonizasiya prosesi vasitəsilə enerji sektorunda davamlı inkişafa start verilib. Qeyd etmək lazımdır ki, Azərbaycanda bərpa olunan enerji istehsalı bərpa olunan enerji mənbələrindən daha çox elektrik enerjisi istehsal etməklə davamlı enerji gələcəyini dəstəkləmək məqsədi daşıyır. Bu proses elektrik enerjisi istehsalında təbii qazdan istifadəni azaltmaq üçün mühüm hədəf olacaq. 2021-ci ildə elektrik bərpa olunan enerji mənbələrindən əldə olunan məhsullar ümumi istehsalın 5.8 faizini təşkil edib. Enerji istehsalında bərpa olunan mənbələrin payının artırılması ölkədə istixana qazı emissiyalarını da azaldacaq. Bu yaxınlarda Səudiyyə Ərəbistanının ACWA Power və Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin (BƏƏ) Masdar enerji şirkətləri ilə iki mühüm bərpa olunan enerji layihəsi imzalanıb. Masdar tərəfindən tikiləcək 230 MVt gücündə günəş elektrik stansiyası və ACWA Power tərəfindən tikiləcək 240 MVt gücündə Xızı-Abşeron Külək Elektrik Stansiyası ölkənin davamlı enerji gələcəyini dəstəkləyəcək. Energetika naziri Pərviz Şahbazovun sözlərinə görə, növbəti on il ərzində Azərbaycanın bərpa olunan enerji mənbələrindən geniş istifadə etməklə “yaşıl inkişaf” ölkəsinə çevrilməsi Prezident İlham Əliyev tərəfindən sosial inkişafı təmin edəcək milli prioritetlərdən biri kimi müəyyən edilib. -iqtisadi inkişaf. Bakı və Abşeron rayonlarında tikiləcək günəş elektrik stansiyası ildə 500 milyon kilovatsaata yaxın elektrik enerjisi istehsal edəcək, 110 milyon kubmetr təbii qaza qənaət edəcək, karbon emissiyalarını 200,000 min ton azaldacaq, yeni iş yerləri açacaq və digər investorları yeni layihələrə cəlb edəcək”. Bu iki layihə 30-cu ilə qədər ölkənin enerji sistemində bərpa olunan enerji mənbələrinin payının 2030 faizə çatdırılmasında mühüm rol oynayacaq.

Həmçinin Azərbaycan Qarabağda “yaşıl enerji zonaları”nın inkişafı planları üzərində fəal işləyir. 44 günlük müharibədən sonra Qarabağ işğaldan azad edildikdən sonra Prezident İlham Əliyev Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonlarını yaşıl enerji zonası elan etdi. İdeya Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərində qurduğu “ağıllı şəhər və kəndləri” elektrik enerjisi ilə təmin edəcək regionun bərpa olunan enerji potensialını inkişaf etdirməkdir. Bütün bunlar onu göstərir ki, Azərbaycan öz enerji təchizatı sisteminin əsasını yaratmağı hədəfləyir. Bu, gələcəkdə ölkənin elektrik enerjisinin ixrac potensialını artıracaq, çünki Azərbaycan “Yaşıl Enerji Dəhlizi” vasitəsilə Avropaya elektrik enerjisi ixrac etməyi qarşısına məqsəd qoymuşdur.

reklam

Nəhayət, Azərbaycan hökuməti əsasən SOCAR kimi tanınan Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətində struktur islahatları prosesinə başlayıb. Şirkət ölkənin sosial-iqtisadi həyatında mühüm rol oynayır və Azərbaycan hökumətinin xarici tərəfdaşlarla imzaladığı bütün enerji layihələrində iştirak edib. 23-ci il yanvarın 2021-də Prezident İlham Əliyev imzaladı bir fərman “Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətində idarəetmənin təkmilləşdirilməsi tədbirləri haqqında”. Sərəncama əsasən, SOCAR-ın fəaliyyətinə ümumi rəhbərlik və nəzarətin həyata keçirilməsi üçün SOCAR-ın Müşahidə Şurası yaradılsın. Müşahidə Şurası yeddi üzvdən, o cümlədən Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən vəzifəyə təyin və vəzifədən azad edilən sədrdən ibarətdir. SOCAR-ın Müşahidə Şurası digərləri ilə yanaşı, Şirkətin uzunmüddətli inkişaf strategiyasını, habelə xərclər və gəlirlər smetasını təsdiq etmək və onun icrasına nəzarət etmək səlahiyyətinə malikdir. Onu da xatırladaq ki, SOCAR-ın keçmiş prezidenti Rövnəq Abdullayevin namizədliyi prezident İlham Əliyev tərəfindən iqtisadiyyat nazirinin müavini, Rövşən Nəcəf isə vəzifəyə təyin edilib. birinci vitse-prezident şirkətin. SOCAR prezidenti təyin olunana qədər onun səlahiyyətlərinin müvəqqəti icrası Birinci vitse-prezidentə həvalə edilir. Prezident İlham Əliyev “Azərbaycan Dövlət Neft Şirkəti” adlı beynəlxalq konfransda çıxışı zamanı SOCAR-da aparılan islahatlara toxunub.Cənubi Qafqaz: İnkişaf və Əməkdaşlıq”. Prezident İlham Əliyev vurğuladı ki, “Yeni rəhbərlik altında SOCAR nəhayət şəffaf beynəlxalq enerji şirkətinə çevriləcək”.

Yekun olaraq, Azərbaycan çağırışlara cavab vermək və davamlı enerji gələcəyini dəstəkləmək üçün enerji sektorunda mühüm islahatlara başlayıb. Bu arada müxtəlif təhlillər göstərir ki, təbii qaz keçid dövründə mühüm rol oynayacaq, ona görə də Azərbaycanın enerji sektorunda aparılan bütün islahatlar gələcəkdə ölkənin ixrac imkanlarını artıracaq. Həmçinin, Azərbaycan Xəzərin enerji resurslarını Qərbin enerji bazarlarına ixrac etməklə regionda “enerji mərkəzi” kimi mühüm rol oynaya bilər. Bundan əlavə, Azərbaycan bərpa olunan enerji mənbələrini dəstəkləməklə təbii qaz və bərpa olunan enerji mənbələrinin elektrik enerjisi istehsalında istifadəsini uğurla tarazlaşdıracaq. Bu, elektrik enerjisinin istehsalı və ixracı üçün yeni imkanlar yaradacaq. Qısaca desək, enerji resursları Azərbaycanın əsas ixrac məhsullarını formalaşdırmağa davam edəcək, ona görə də qarşıdakı onilliklərdə ölkənin enerji sektoru üçün bütün struktur və təşkilati islahatlar, o cümlədən innovasiyalar mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

Şahmar Hacıyev Beynəlxalq Münasibətlərin Təhlili Mərkəzinin aparıcı mütəxəssisidir.

Bu məqaləni paylaşın:

EU Reporter müxtəlif xarici mənbələrdən geniş baxışları ifadə edən məqalələr dərc edir. Bu məqalələrdə yer alan mövqelər mütləq Aİ Reportyorunun mövqeləri deyil.

Eğilimleri